Karcinom pluća
Šta je rak pluća i kako se otkriva?
Rak pluća je bolest u kojoj se ćelije raka nalaze u tkivima pluća. Pluća donose kiseonik u tijelo i preuzimaju ugljendioksid iz krvi, koji je nusprodukt metabolizma tjelesnih ćelija.
Glavni oblici karcinoma pluća su sitnoćelijski karcinom i ne-sitnostanični karcinom. Najčešći uzrok karcinoma pluća je dugotrajno konzumiranje duhanskih proizvoda koje uzrokuje 80–90% slučajeva karcinoma pluća. Kod nepušača se razvija 10–15% slučajeva karcinoma pluća,a ti se slučajevi pripisuju kombinaciji genetskih faktora, izlaganja radonu (vrsta plina), azbestu te zagađenju vazduha u koje spada i pasivno pušenje. Karcinom pluća se može otkriti rendgenom pluća i kompjuterizovanom tomografijom (CT), a dijagnoza se potvrđuje biopsijom koja se obično izvodi bronhoskopijom ili uz pomoć CT-a.
Simptomi
Najčešći simptomi su kašalj (uz iskašljavanje krvi), mršavljenje i otežano disanje.
Znakovi i simptomi koji mogu ukazivati na karcinom pluća su:
- Kašalj, iskašljavanje krvi ili otežano disanje
- Mršavljenje, groznica ili zamor
- Bol u prsima, bole u kostima ili otežano gutanje
Ako karcinom raste unutar bronhija, može ometati disanje. Opstrukcija može izazvati nakupljanje sluzi ispod tumora i stvoriti sklonost razvoju pneumonije. Mnogi simptomi karcinoma pluća (gubitak apetita, mršavljenje, zamaranje) nisu specifični.Kod mnogih pacijenata se u vrijeme pojave simptoma i traženja liječničke pomoći karcinom već proširio s mjesta nastanka. Najčešća mjesta metastaza su mozak, kosti, nadbubrežne žlijezde, suprotno plućno krilo, jetra, i bubrezi. Oko 10% bolesnika s karcinomom pluća u vrijeme postavljanja dijagnoze nema nikakvih simptoma; tumori se u njih pronalaze slučajno prilikom rutinskih pregleda.
Prevencija
Iako su u mnogim zemljama otkriveni i zabranjeni brojni karcinogeni, pušenje je još uvijek vrlo rašireno. Isključivanje pušenja duhana je primarni cilj prevencije karcinoma pluća, pri čemu je najvažnija preventivna mjera prstanak pušenja.
U mnogim zemljama uvedeni su zakoni za smanjenje opasnosti od pasivnog pušenja na javnim mjestima poput restorana, kao i na radnim mjestima. U Butanu je pušenje u potpunosti zabranjeno od 2005., dok je Indija uvela zabranu pušenja na javnim mjestima 2008. Svjetska zdravstvena organizacija je pozvala vlade svih zemalja da uvedu potpunu zabranu reklamiranja cigareta, kako bi se mlade ljude spriječilo da započnu pušiti.
Liječenje
Liječenje i dugoročni ishod ovise o vrsti karcinoma i kliničkom stadijumu bolesti (proširenosti) i procjeni sveukupnog zdravstvenog stanja pacijenta. Liječenje se sastoji od hirurškog zahvata, hemoterapije i radioterapije. Nesitnoćelijski karcinom se ponekad liječi hirurški, dok sitnoćelijski karcinom obično bolje odgovara na hemoterapiju i radioterapiju.